میلتون فریدمن نوبلیست اقتصاد که تاثیرگذارترین اقتصاددان قرن اخیر شناخته میشود به همراه همسرش رز فریدمن در سال ۱۹۷۰ به ایران سفر کردهاند. او در کتاب خاطراتش به این سفر اشاره کرده و نوشته است: «در سپتامبر ۱۹۷۰ به دعوت بانک مرکزی ایران سفری یکهفتهای به این کشور داشتیم. در ایران یک سخنرانی با عنوان «سیاستهای پولی در یک جامعه در حال توسعه» ایراد کردم که بانک مرکزی هم متعاقباً آن را در نشریه خود چاپ کرد. همچنین در چندین نشست بحث و بررسی در مورد سیاست پولی و طرحهای توسعه اقتصادی با حضور مدیران دولتی شرکت کردم. با این همه بیشتر اوقات را در سفر و گردش به اطراف ایران بودیم. آن زمان هنوز شاه در قدرت بود و احتمالاً در اوج قدرت. در آن شرایط، به ویژه از نگاه یک گردشگر در یک سفر کوتاه، همه چیز منظم و آرام بود. یک کنسرسیوم خارجی مهمترین منابع ایران، یعنی نفت را با همکاری یک شرکت دولتی مدیریت میکرد. این مشارکت تحت قراردادی بود که بر اساس آن، ایران ۵۰ درصد از سود حاصله را دریافت میکرد. اغلب بخشهای اقتصاد در اختیار دولت بود اما بازارهای خصوصی در صنایع کوچک و خردهفروشی رونق گرفته بود.»
رز فریدمن از این سفر خاطره جالبی را بازگو کرده است: «ما را از تهران با ماشین به اصفهان بردند. شهری که معروف بود مرکز فرش و قالی است. مانند تمامی گردشگران ما هم از یک کارگاه فرشبافی بازدید کردیم. از آنچه میدیدیم شوکه شده بودیم. دستگاههای بافندگی بسیار بزرگی به طور عمودی کار گذاشته شده بود که احتمالاً شش یا هشت فوت و شاید هم بیشتر ارتفاع داشت. روی یک داربست مرتفع در بالای دستگاه، دخترانی مشغول به کار بودند که حتی به سن نوجوانی هم نرسیده بودند و به چشم من حدود هشتساله میآمدند. به ما گفتند که این دختران در زدن گرههای ظریف بسیار ماهرند و ساعتها روی آن داربست کار میکنند.
از اصفهان به شیراز رفتیم. شهری که ویرانههای پرسپولیس را در خود دارد. برای رفتن به محل ویرانههای پرسپولیس یک تاکسی اجاره کردیم، یک مرسدس بسیار قدیمی که البته بسیار خوب نگهداری شده بود. وقتی میلتون از راننده قیمت آن ماشین در بازار را پرسید، راننده عددی را گفت که با آن میشد همان موقع در آلمان یک مرسدس نو خرید. مثل این را قبلاً در هند هم دیده بودیم. ایران برای توسعه صنعت خودرو داخلی خود، تعرفهای بازدارنده روی واردات خودروهای خارجی وضع، و واردات خودروهای کارکرده را هم به شدت محدود کرده بود.» میلتون فریدمن در سال ۱۹۷۶، نوبل اقتصاد را به دلیل پژوهش بر تحلیل مصرف، نظریه و تاریخچه پولی و پیچیدگی سیاست پایدارسازی از آن خود کرد.
منبع: تجارت فردا
🔵⭕ آکادمی اقتصاد
🔵⭕
