پیش از سال جدید حدود ۵ هزار از ۱۴ هزار خودرو دپو در گمرک سرگردان راههای اداری برای ترخیص بودند. موضوع از این قرار است که سال ۹۷ با دستور وزیر صنعت، معدن و تجارت وقت (محمد شریعتمداری) واردات خودرو ممنوع شد؛ از اینرو خودروهایی که پیش از این تاریخ ثبتسفارش و وارد شده بودند تا مشخص شدن وضعیتشان در گمرکات کشور دپو شدند. برخی از این خودروها مربوط به سالهای ۹۴ و ۹۵ است که به دلیل بعضی مشکلات، مجوز ترخیص دریافت نکرده بودند.
در چند نوبت مهلت محدودی تعیین شد و صاحبان خودرو اجازه یافتند با طی کردن مراحل اداری از جمله مشخص کردن منبع ارز پرداختی مجوز ترخیص را دریافت کنند. از تیر ۹۷ تا پایان اسفند ۹۸ اتفاقهای زیادی در حوزه خودرو کشور رخ داد؛ نخست اینکه پس از تحریم صنعت خودرو ازسوی امریکا و نیز کاهش منابع ارزی کشور، مقرر شد افرادی که برای واردات خودرو ارز دولتی ۴۲۰۰ تومانی دریافت کردند مابهالتفاوت آن ارز را با ارز نیما (حدود ۸ هزار تومان) بپردازند؛ از سوی دیگر با الزام استانداردهای هشتادوپنجگانه این خودروها نیز باید استانداردهای سازمان ملی استاندارد و نیز سازمان ملی حفاظت محیط زیست را دریافت میکردند. این مسائل در کنار استهلاک برخی قطعات خودروها و انبارداری، هزینهای مازاد را روی دست واردکنندگان و در نهایت خریداران این خودروها گذاشت اما به هر ترتیب برخی مسئولان دولتی و واردکنندگان خواستار تعیینتکلیف هرچه زودتر این خودروها شدند. سرگردانی این سرمایهها ادامه داشت تا در نهایت با بازدید وزیر امور اقتصادی و دارایی، موضوع دوباره در هیات دولت مطرح و مهلت دیگر داده شد. این مصوبه ۲۷ بهمن ابلاغ شد و ۳ ماه دارای اعتبار است. حال باید دید در این مدت حدود ۲ ماهه چه تعداد از این خودروها ترخیص شدند آیا تمام خودروها تا پایان مهلت تعیین شده ترخیص خواهند شد؟ گفتوگوی صمت با مهدی دادفر، دبیر انجمن واردکنندگان خودرو در این باره را میخوانید.
چه تعداد خودرو از مجموع حدود ۵ هزار خودرو دپو در گمرکات موفق به ترخیص شدند؟
حدود ۱۰۴۸ خودرو که سال گذشته مراحل اداری کار آنها به پایان رسیده بود و گواهی گمرکی گرفته بودند اما بهدلایلی موفق به ترخیص نشدند در این فاصله از گمرک خارج شدند؛ همچنین حدود هزار خودرو با طی مراحل اداری و دریافت مجوزهای لازم ترخیص شدند اما هنوز ۳ هزار خودرو در گمرکات کشور سرگردان هستند. مشکل این خودروها بخشی مربوط به سامانه ثبتسفارش است که اجازه ویرایش و انجام ثبتسفارش را نمیدهد. شیوع ویروس کرونا و تعطیلی مکرر وزارتخانهها، سازمانها و ادارهها سبب شده این مصوبه با چالشهای زیادی روبهرو باشد.
همه در تلاش هستند تا ثبتسفارش را انجام دهند و مجوز ترخیص را دریافت کنند. سامانه ثبتسفارش باز نیست؛ در نتیجه بخش ویرایش آن هم فعال نیست. سازمان توسعه تجارت با مالکان خودروها همکاری مناسبی ندارد.
چرا واردکنندگان خودرو باید دوباره ثبتسفارش انجام دهند؟
این موضوع به چند دلیل است؛ برخی از این خودروها از همان ابتدا دارای ثبتسفارش نبودند. قرار بود واردکنندگان در فاصلهای که خودروها وارد کشور میشوند ثبتسفارش را انجام دهند اما متاسفانه در ادامه سامانه ثبتسفارش بسته شد. تعدادی دیگر از این خودروها ثبتسفارش دارند اما بعد از ورود خودرو به گمرک نیاز به ویرایش ثبتسفارش وجود دارد. تفاوتهای جزئی بین آنچه سفارش شده با آنچه وارد شده وجود دارد که غیرقانونی نیست اما نیاز به اصلاح و ویرایش برخی عددها وجود دارد.
این تفاوت مربوط به خودروهایی با موتور بالاتر از ۲۵۰۰ سیسی میشود؟
خیر. ما از خودروهایی صحبت میکنیم که قوانین را رعایت کردهاند و مشکل قانونی و قضایی ندارند. پیش از اینکه از ۳ تیر ۹۷ ممنوعیت واردات ابلاغ شود برخی واردکنندگان، خودروهایی وارد کردند که استانداردهای همولوگیشن (تطابق موارد استانداردی) آنها ازسوی نمایندگیشان تایید نشد؛ بهعنوان مثال سانتافه یا اپتیمای ۲۰۱۸ وارد کردند و درحالحاضر در سامانه ثبتسفارش استاندارد این مدلها تایید نمیشود. آن چیزی که سازمان ملی استاندارد برای واردات خودرو به رسمیت شناخته، در مدلهای ۲۰۱۷ بوده و برای مدل ۲۰۱۸ مواردی تعیین نشد. پس از ممنوعیت واردات موضوع دیگر پیگیری نشد و یکی از دلایل سرگردانی خودروهای مدل ۲۰۱۸ این امر است. درحالحاضر سازمان ملی استاندارد عنوان میکند استانداردهای مربوط به مدلهای ۲۰۱۸ در سیستم سازمان وجود ندارد؛ از اینرو واردکننده بلاتکلیف مانده است. در واقع مولفههای استانداردهای خودرویی مربوط به مدلهای ۲۰۱۷ بوده است.
رویه استانداردهای خودروهای وارداتی اینگونه بود که مولفههای تعیین شده ازسوی سازمان ملی استاندارد هر ۳ یا ۴ سال یک بار براساس نوع خودرو تغییر میکرد و کسانی که مولفههای استاندارد ۲۰۱۷ را در واردات مدلها رعایت کرده بودند برای مدلهای ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ نیز نباید مشکلی میداشتند و در واقع تا ۴ سال سازمان ملی استاندارد دوباره مدارک نمیخواست. فقط به شرط تغییر نکردن مولفهها در خودروها، استانداردها دوباره تایید میشد. پس از ممنوعیت این امر انجام نشد؛ یعنی استاندارد خودروها تایید نشد و تعدادی از خودروها به این دلیل با چالش روبهرو شدند. وقتی سازمان ملی استاندارد تایید نکند سامانه ثبتسفارش هم تایید نمیکند.
مشکلی که واردکنندگان با موارد خواسته شده ازسوی سازمان ملی حفاظت محیطزیست داشتند به کجا رسید؟
سازمان ملی حفاظت محیط زیست استانداردها را به دو بخش تفکیک کرده است؛ وقتی واردکننده تمام مراحل ترخیص را در سازمان ملی استاندارد و سازمان ملی حفاظت محیط زیست طی میکند و بدون مانع خودرو خود را ترخیص میکند برای شمارهگذاری دوباره باید تایید استاندارد را ازسوی سازمان ملی حفاظت محیطزیست دریافت کند. طی نامهای که این سازمان به پلیس راهور نوشته، تایید دوباره استانداردها ازسوی این سازمان را لازمه شمارهگذاری دانسته است. این مورد دوم هنوز رفع نشده، در حالی که مذاکرات زیادی انجام شد. مسیر ترخیص خودروها به قدری پیچیده و زمانبر و طاقتفرسا شده که بهنوعی همه خسته شدهاند. در این بین دیگر کسی بهدنبال اصلاح قانون و موارد این چنینی نیست. همه به دنبال این هستند فقط تا جایی که ممکن است این خودروها ترخیص شوند.
عنوان کردید برای شمارهگذاری ازسوی پلیس راهور لازم است تایید دوباره از سازمان ملی حفاظت محیط زیست اخذ شود. درست است؟
بله. کسانی که خودروهای خود را ترخیص کردند به هر حال باید مجوز دوم برای دریافت پلاک را هم دریافت کنند. در واقع خوانی به ۷۰ خوان قبلی اضافه شده است. اگر این خودروها استانداردهای همولوگیشن هشتادوپنجگانه را نگذرانند مجوز ترخیص دریافت نخواهند کرد.
در صورت پلاک نشدن خودروها آیا واردکنندگان میتوانند خودرو یا خودروهای خود را صادر کنند؟
خیر. این خودروها دستکم ۲ تا ۳ مدل پایینتر از مدلهای جهانی است. درحالحاضر خودروهای ۲۰۲۰ آمدهاند و خودروهای ما مربوط به ۲۰۱۸ و قبل از آن هستند. یکی از پرسشهایی که درباره استانداردهای هشتادوپنجگانه میتوان مطرح کرد این است که آیا این مولفهها ازسوی کشورهای صاحب صنعت خودرو مانند کره جنوبی یا کشورهای اروپایی در محصولاتشان رعایت نمیشود؟ چون استاندارد جدا از آپشن است و بهنظر میرسد آنها حساسیت بیشتری برای رعایت تمام شاخصهای استانداردی در خودروها در راستای هوای پاک دارند و ایران هم مولفههای استاندارد خودرویی خود را بیشتر از کشورهای اروپایی میگیرد.
استانداردهای هشتادوپنجگانه حدود ۳ سال است که به شکل پلکانی در کشور در حال اجرا است؛ یعنی پیش از ممنوعیت واردات خودرو. هر کشوری شاخصهای استاندارد خاص خود را دارد و بهطور قطع کشورهای صنعتی به لحاظ استاندارد جلوتر از ایران حرکت میکنند.
پس درحالحاضر چالش واردکنندگان با سازمان ملی حفاظت محیطزیست در چه مسئلهای است؟
۸۲ مورد از استاندارد هشتادوپنجگانه، مربوط به سازمان ملی استاندارد است؛ استانداردهای فنی و مهندسی و ۳ مورد نیز مربوط به سازمان ملی حفاظت محیطزیست میشود؛ استانداردهای آلودگی صوتی، گازهای خروجی اگزوز و یورو که درحالحاضر استاندارد یورو ۶ الزامی است. در این ۳ شاخص سازمان ملی حفاظت محیطزیست الزام کرده که یک فرآیند ۲ بار انجام شود؛ یک بار هنگام خروج خودرو از گمرک و بار دیگر در زمان پلاکگذاری ازسوی پلیس راهور.
دلیل اینکه یک فرآیند باید ۲ بار طی شود، چیست؟
صحبت واردکنندگان هم همین است. مذاکرات و مکاتبات زیادی انجام شد. بحث همین است که چرا باید یک راه دوباره طی شود اما نتیجه نداد و درحالحاضر طی این فرآیند الزام است. با سازمان بازرسی کشور صحبت شد، با چند نهاد نظارتی صحبت شد، اما در نهایت رویه تغییر نکرد.
پس از ابلاغ مهلت دوباره برای ترخیص این ۵ هزار خودرو، واردکنندگان ابتدای اسفند سال گذشته به سازمان توسعه تجارت مراجعه کردند اما به آنها گفته شد ۳۱ فروردین ۹۹ مراجعه کنند زیرا تا این تاریخ نمیتوانند سامانه را باز کنند. این مسئله برای زمانی است که هنوز موضوع ویروس کرونا و قرنطینه مطرح نبود.
در این مهلت ۳ ماهه اگر کسی موفق به ترخیص خودرو خود شد که هیچ؛ اگر نه دیگر امیدی برای ترخیص خودروها وجود ندارد. باید صاحبان خودرو به هر طریقی که شده خودروها را به نصف قیمت در عراق یا افغانستان به فروش برسانند، یا این خودروها در گمرک رها شود که در نهایت به سازمان جمعآوری و اموال تملیکی واگذار میشود.
انجمن واردکنندگان در نامهای اعتراض خود را به گوش مسئولان رساندند که همیشه مصوبه برای خودرو در پایان سال تصویب و ابلاغ میشود؛ زمانی که تعطیلات پایان سال و نوروز در پیش است و به راحتی فرصتها از دست میرود. امسال که موضوع کرونا هم پیش آمد زمان زیادی را از دست دادهایم. از اسفند ادارهها به حالت نیمهتعطیل درآمدند که این امر تا پایان تعطیلات نوروزی ادامه داشت. امسال کرونا و قرنطینه را هم اضافه کنیم دیگر زمان زیادی برای ترخیص خودروها در اختیار نداریم.
لینک خبر :
